Tòa án Panama Hủy Bỏ Quyền Khai Thác Cảng của CK Hutchison, Gây Chấn Động Chuỗi Cung Ứng Toàn Cầu

Vào thứ Năm, ngày 29 tháng 1 năm 2026, Tòa án Tối cao Panama đã ban hành một phán quyết mang tính lịch sử khi tuyên bố vô hiệu hóa các hợp đồng nhượng quyền của Panama Ports Company (PPC), một đơn vị thành viên của tập đoàn CK Hutchison Holdings có trụ sở tại Hồng Kông. Cơ quan tư pháp cao nhất của quốc gia này đã xác định rằng khung pháp lý nền tảng cho phép việc nhượng quyền là vi hiến. Quyết định này ngay lập tức làm mất hiệu lực của các đạo luật và văn bản pháp lý hỗ trợ cho hoạt động của các bến cảng chiến lược tại kênh đào, tạo ra một làn sóng chấn động trong giới đầu tư quốc tế và ngành vận tải biển toàn cầu.

Phán quyết này trực tiếp hủy bỏ việc tự động gia hạn hợp đồng thêm 25 năm mà PPC đã giành được vào năm 2021, chấm dứt gần ba thập kỷ kiểm soát hoạt động tại cảng Balboa bên bờ Thái Bình Dương và cảng Cristóbal bên bờ Đại Tây Dương. Trong suốt quá trình vận hành, PPC đã đầu tư hơn 1,8 tỷ USD vào cơ sở hạ tầng và công nghệ tiên tiến tại các địa điểm này. Cuộc chiến pháp lý dẫn đến kết quả hiện tại được khởi xướng bởi Tổng kiểm soát Panama, ông Anel Flores, người đã đệ đơn kiện với các cáo buộc vi phạm hiến pháp và những bất thường trong quản lý, bao gồm cả việc PPC không nộp đủ nghĩa vụ thuế theo quy định. Hợp đồng nhượng quyền gốc vốn có từ năm 1997, thời điểm trước khi Mỹ bàn giao quyền quản lý Kênh đào Panama cho chính quyền địa phương vào năm 1999.

Phía PPC đã ra tuyên bố chính thức khẳng định rằng quyết định của tòa án thiếu căn cứ pháp lý xác đáng, đồng thời cảnh báo về những hệ lụy tiêu cực đối với sự ổn định của hàng nghìn gia đình Panama đang sống dựa vào các hoạt động tại cảng. Công ty cũng tuyên bố bảo lưu mọi quyền lợi pháp lý, bao gồm cả việc theo đuổi các vụ kiện tại các cơ quan tài phán trong nước và quốc tế. Hành động của tòa án đã gây ra sự bất định lớn đối với kế hoạch thoái vốn quan trọng của tập đoàn CK Hutchison: thương vụ bán mảng kinh doanh cảng toàn cầu trị giá 23 tỷ USD cho liên minh do BlackRock và Mediterranean Shipping Company (MSC) dẫn đầu. Thương vụ này, vốn được công bố từ tháng 3 năm 2025, đã bị trì hoãn sang năm 2026 do sự giám sát từ các cơ quan quản lý và áp lực từ Bắc Kinh yêu cầu dành cổ phần đa số cho Cosco Shipping. Ngay sau tin tức này, giá cổ phiếu của CK Hutchison tại thị trường Hồng Kông đã sụt giảm hơn 4,6%.

Các tác động địa chính trị của phán quyết này là vô cùng sâu sắc, khi Kênh đào Panama hiện đảm nhận việc vận chuyển ít nhất 5% tổng lượng thương mại toàn cầu. Quyết định này được xem là có sự tương đồng với chương trình nghị sự về an ninh quốc gia của chính quyền Trump, vốn luôn nỗ lực hạn chế tầm ảnh hưởng chiến lược của Trung Quốc đối với các hạ tầng đường thủy trọng yếu. Đáp lại diễn biến này, chính quyền Hồng Kông đã lên tiếng chỉ trích việc hủy bỏ hợp đồng, cho rằng điều này làm tổn hại nghiêm trọng đến niềm tin của các nhà đầu tư nước ngoài. Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Trung Quốc khẳng định sẽ thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các doanh nghiệp của mình trước những thay đổi pháp lý đột ngột.

Trong bối cảnh đó, Cơ quan Quản lý Kênh đào Panama (ACP) đang đẩy nhanh lộ trình đa dạng hóa chiến lược nhằm duy trì vị thế cạnh tranh trên trường quốc tế. ACP có kế hoạch trao thầu xây dựng các bến cảng mới tại Corozal (phía Thái Bình Dương) và Telfers (phía Đại Tây Dương) trước khi kết thúc năm 2026, với mục tiêu đưa vào vận hành chính thức từ năm 2029. Dự án này kỳ vọng sẽ nâng công suất bốc dỡ container hàng năm từ mức 9,5 triệu TEU hiện tại lên 15 triệu TEU. Đây là một phần của kế hoạch hiện đại hóa tổng thể trị giá 8,5 tỷ USD, được thực hiện ngay cả khi tình trạng pháp lý của các cảng Balboa và Cristóbal vẫn đang trong quá trình tranh chấp, thể hiện quyết tâm của Panama trong việc khẳng định chủ quyền pháp lý song song với việc mở rộng năng lực logistics trong tương lai.