Panama Mahkemesi CK Hutchison Liman İmtiyazlarını İptal Etti: Küresel Ticaret Varlıkları Risk Altında

Panama Yüksek Mahkemesi, 29 Ocak 2026 Perşembe günü, Hong Kong merkezli CK Hutchison Holdings'in bir iştiraki olan Panama Ports Company'nin (PPC) imtiyaz sözleşmelerini iptal eden tarihi bir karara imza attı. Yargı organı, söz konusu imtiyazın temelini oluşturan yasal çerçevenin anayasaya aykırı olduğuna hükmetti. Bu karar, kanalın stratejik terminallerinin işletilmesini destekleyen yasaları ve idari tasarrufları derhal geçersiz kılarak bölgedeki ticari dengeleri sarstı. Mahkemenin bu hamlesi, ülkenin en önemli ekonomik varlığı üzerindeki hukuki denetimi yeniden tesis etme amacı taşıyor.

Söz konusu yargı kararı, özellikle PPC'nin 2021 yılında elde ettiği 25 yıllık otomatik uzatma hakkını ortadan kaldırıyor. Bu durum, şirketin Pasifik tarafındaki Balboa ve Atlantik tarafındaki Cristóbal terminalleri üzerindeki yaklaşık otuz yıllık operasyonel kontrolünü kesintiye uğratıyor. PPC, görev süresi boyunca bu tesislerin altyapı ve teknolojisine 1,8 milyar dolardan fazla yatırım yapmıştı. Hukuki süreç, Panama Genel Denetçisi Anel Flores'in, PPC'nin vergi yükümlülüklerini tam olarak yerine getirmediği iddiaları ve anayasal ihlaller gerekçesiyle açtığı davalarla tetiklendi. Orijinal imtiyazın 1997 yılına, yani Panama Kanalı'nın 1999'da Amerika Birleşik Devletleri'nden Panama yönetimine devredilmesinden önceki döneme dayanması, davanın tarihsel önemini artırıyor.

PPC yönetimi yaptığı resmi açıklamada, mahkeme kararının sağlam bir hukuki temelden yoksun olduğunu savunarak, bu durumun liman faaliyetlerine bağımlı binlerce Panamalı ailenin ekonomik istikrarını tehlikeye attığı konusunda uyarıda bulundu. Şirket, ulusal ve uluslararası düzeyde tüm hukuki yollara başvurma hakkını saklı tuttuğunu belirtti. Bu yargı hamlesi, CK Hutchison'ın küresel liman işletmeciliği birimini BlackRock ve Mediterranean Shipping Company (MSC) liderliğindeki bir konsorsiyuma 23 milyar dolara satma planını da derin bir belirsizliğe sürükledi. İlk olarak Mart 2025'te duyurulan bu dev satış, Pekin'in devlet kontrolündeki Cosco Shipping için çoğunluk hissesi talep etmesi gibi düzenleyici engeller nedeniyle zaten 2026 yılına sarkmıştı. Kararın ardından CK Hutchison'ın Hong Kong borsasındaki hisseleri %4,6'dan fazla değer kaybetti.

Küresel ticaretin en az %5'inin geçtiği Panama Kanalı üzerindeki bu kararın jeopolitik yansımaları oldukça büyüktür. Analistler, bu hamleyi Trump yönetiminin su yolu altyapısı üzerindeki Çin stratejik etkisini sınırlamaya yönelik ulusal güvenlik ajandasıyla uyumlu bir adım olarak değerlendiriyor. Hong Kong hükümeti, iptal kararını yatırımcı güvenini zedelediği gerekçesiyle kınarken, Çin Dışişleri Bakanlığı da ilgili işletmelerinin meşru hak ve çıkarlarını korumak için gerekli adımları atacağını ilan etti. Bu durum, kanal üzerindeki hakimiyet mücadelesinin uluslararası bir diplomasi krizine dönüşebileceğinin sinyallerini veriyor.

Eş zamanlı olarak, Panama Kanalı Otoritesi (ACP), rekabet gücünü korumak amacıyla stratejik çeşitlendirme planlarını hızlandırıyor. ACP, 8,5 milyar dolarlık modernizasyon projesinin bir parçası olarak, yeni Corozal (Pasifik) ve Telfers (Atlantik) terminalleri için ihaleleri 2026 sonuna kadar sonuçlandırmayı hedefliyor. 2029 yılında faaliyete geçmesi planlanan bu yeni tesislerle, yıllık konteyner elleçleme kapasitesinin 9,5 milyon TEU'dan 15 milyon TEU'ya çıkarılması amaçlanıyor. Mevcut Balboa ve Cristóbal operasyonlarının hukuki statüsü belirsizliğini korurken, bu gelişmeler Panama'nın hem yasal egemenliğini yeniden tesis etme hem de gelecekteki lojistik kapasitesini güvence altına alma konusundaki kararlılığını vurguluyor.

Sonuç olarak, Panama'nın liman sektöründeki bu köklü değişim, ülkenin küresel ticaret yollarındaki rolünü yeniden tanımlama potansiyeline sahip. Yüksek Mahkeme'nin kararı, sadece bir ticari sözleşmenin feshi değil, aynı zamanda ulusal çıkarların uluslararası sermaye ile olan ilişkisinde yeni bir sayfa açılması anlamına geliyor. Önümüzdeki dönemde atılacak adımlar, hem bölgedeki istihdamı hem de küresel tedarik zincirinin güvenliğini doğrudan etkileyecektir. Bu süreçte hukuki şeffaflığın sağlanması, Panama'nın uluslararası yatırım ortamındaki itibarını koruması açısından kritik bir rol oynayacaktır.