पीएम श्री योजनेअंतर्गत गुजरातच्या विठोडा गावात रोबो लॅबची स्थापना; ग्रामीण-शहरी शिक्षणातील दरी मिटवण्याचा प्रयत्न

गुजरात राज्यातील विठोडा गावातील पीएम श्री के.बी. शाह अनुपम प्राथमिक विद्यालयात रोबोटिक्स शिक्षणाचा एक नवीन अध्याय सुरू झाला आहे. शासनाच्या पीएम श्री योजनेच्या माध्यमातून सुरू करण्यात आलेल्या या 'रोबो लॅब'मुळे ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांसाठी आधुनिक, तंत्रज्ञान-आधारित शिक्षणाचे दरवाजे खुले झाले आहेत. हे महत्त्वपूर्ण पाऊल केवळ एका प्रयोगशाळेपुरते मर्यादित नसून, ते देशातील शैक्षणिक विषमतेवर मात करण्याच्या व्यापक दृष्टिकोनाचा भाग आहे, ज्याद्वारे शहरांमध्ये उपलब्ध असलेल्या संधी आता गावांपर्यंत पोहोचत आहेत.

ही रोबो लॅब विशेषतः इयत्ता पाचवी ते आठवीच्या विद्यार्थ्यांसाठी तयार करण्यात आली आहे. या ठिकाणी विद्यार्थी केवळ पुस्तकी ज्ञानावर अवलंबून न राहता, प्रत्यक्ष कृतीतून शिक्षण घेत आहेत. मुख्याध्यापक श्री. प्रजापती कानूभाई भिकाभाई यांनी या बदलावर समाधान व्यक्त केले आहे. त्यांच्या मते, गावांचा विकास आता शहरांप्रमाणे होत असून, पीएम श्री योजनेमुळे शाळांमध्ये आधुनिक शिक्षण प्रणाली रुजवली जात आहे. या बदलांमुळे विद्यार्थ्यांना मैदानातील यशामध्येही मदत मिळत आहे, ज्यासाठी शाळेत मिळालेल्या इनडोअर क्रीडा संकुलाचे योगदान महत्त्वाचे आहे.

विद्यार्थी सौ. महेता याना कल्पेशकुमार यांनी सांगितले की, रोबोट्स कसे कार्य करतात, त्यांचे उपयोग काय आहेत आणि उपलब्ध साहित्यातून ते कसे बनवायचे हे शिकण्यात त्यांना खूप आनंद मिळतो. रोबोटिक्स शिक्षक श्री. महेंद्र कुमार पटेल यांच्या मार्गदर्शनाखाली, विद्यार्थी सेन्सरची माहिती घेणे आणि आज्ञांना प्रतिसाद देणाऱ्या लहान रोबोटिक मॉडेल्सची जुळणी करणे यांसारख्या क्रियाकलापांमध्ये सक्रियपणे सहभागी होत आहेत. या उपक्रमात तंत्रज्ञानासोबतच विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासावर विशेष जोर देण्यात आला आहे.

या शाळेत रोबो लॅब व्यतिरिक्त विज्ञान आणि गणित प्रयोगशाळा, स्मार्ट बोर्ड आणि सुसज्ज ग्रंथालयदेखील कार्यान्वित करण्यात आले आहे. यासोबतच, तायक्वांदो, फुटबॉल, कबड्डी यांसारख्या क्रीडा प्रकारांना आणि विविध कलांनाही प्रोत्साहन दिले जात आहे. हे सर्व बदल राष्ट्रीय शिक्षण धोरण २०२० (NEP 2020) च्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार होत आहेत, जे सर्वांगीण विकासावर लक्ष केंद्रित करते. सरकारी संस्थांच्या माहितीनुसार, देशात १४,५०० हून अधिक शाळा पीएम श्री योजनेअंतर्गत विकसित करण्याचे उद्दिष्ट आहे, जेणेकरून प्रत्येक विद्यार्थ्याला स्वागतार्ह आणि सुरक्षित शिक्षण वातावरण मिळेल. शिक्षण मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, या योजनेमुळे देशातील २० लाखांहून अधिक विद्यार्थी थेट लाभार्थी ठरण्याची अपेक्षा आहे.

या बदलाचे महत्त्व केवळ तांत्रिक शिक्षणापुरते मर्यादित नाही, तर ते ग्रामीण तरुणांना भविष्यातील संधींसाठी सक्षम बनवत आहे. गुजरातमध्ये ग्रामीण भागातही नाविन्यपूर्ण शिक्षण शक्य आहे, हे या उदाहरणातून सिद्ध होते. या शाळांमध्ये विद्यार्थ्यांच्या मानसिक आरोग्यासाठी समुपदेशन आणि करिअर मार्गदर्शन करण्याचीही तरतूद आहे, जेणेकरून ते केवळ ज्ञानीच नव्हे, तर जबाबदार नागरिक बनतील. आधुनिक साधनांचा वापर करून विद्यार्थ्यांची शिकण्याची क्षमता वाढते आणि पुस्तकी ज्ञानापलीकडील अनुभव मिळतात, ज्यामुळे त्यांची चिकित्सक विचारशक्ती वाढते. या उपक्रमातून ग्रामीण शिक्षणाची गुणवत्ता उंचावून एक नवा आदर्श निर्माण होत आहे, जो देशातील इतर शाळांसाठी प्रेरणास्रोत ठरू शकतो.