Vào thứ Năm, ngày 29 tháng 1 năm 2026, Tòa án Tối cao Panama đã ban hành một phán quyết mang tính bước ngoặt khi tuyên bố vô hiệu hóa các hợp đồng nhượng quyền của Panama Ports Company (PPC), một công ty con thuộc tập đoàn CK Hutchison Holdings có trụ sở tại Hồng Kông. Cơ quan tư pháp cao nhất của quốc gia này đã xác định rằng khung pháp lý nền tảng cho phép việc nhượng quyền là vi hiến. Quyết định này ngay lập tức làm mất hiệu lực của các đạo luật và hành vi pháp lý đang hỗ trợ hoạt động của các bến cảng quan trọng tại kênh đào. Thông tin này cũng đã được các bên liên quan xác nhận trong bối cảnh tình hình pháp lý đang có nhiều biến động phức tạp.
Phán quyết cụ thể này đã triệt tiêu việc gia hạn tự động 25 năm mà PPC từng đạt được vào năm 2021, gây gián đoạn cho gần ba thập kỷ kiểm soát vận hành đối với cảng Balboa ở phía Thái Bình Dương và cảng Cristóbal ở phía Đại Tây Dương. Trong suốt thời gian nắm quyền khai thác, PPC đã đầu tư một khoản tiền khổng lồ lên tới hơn 1,8 tỷ USD vào cơ sở hạ tầng và công nghệ tại các địa điểm chiến lược này. Cuộc chiến pháp lý dẫn đến kết quả hiện tại được khởi xướng bởi Tổng Kiểm soát Panama, ông Anel Flores, người đã đệ đơn kiện với các cáo buộc về vi phạm hiến pháp và những bất thường trong quản lý, bao gồm cả việc PPC bị cho là không nộp đầy đủ phần thuế theo quy định. Hợp đồng nhượng quyền gốc vốn có từ năm 1997, thời điểm trước khi Kênh đào Panama được Hoa Kỳ bàn giao lại cho chính quyền Panama quản lý vào năm 1999.
Phía PPC đã đưa ra tuyên bố chính thức rằng quyết định của tòa án hoàn toàn thiếu cơ sở pháp lý vững chắc. Công ty cảnh báo rằng động thái này sẽ đe dọa trực tiếp đến sự ổn định kinh tế của hàng nghìn gia đình Panama đang sống dựa vào các hoạt động tại cảng, đồng thời khẳng định sẽ bảo lưu mọi quyền lợi hợp pháp, bao gồm cả việc thực hiện các thủ tục tố tụng trong nước và quốc tế. Hành động của tòa án cũng tạo ra một sự bất ổn lớn đối với kế hoạch thoái vốn khổng lồ của CK Hutchison: một đề xuất bán mảng kinh doanh cảng toàn cầu trị giá 23 tỷ USD cho liên minh do BlackRock và Mediterranean Shipping Company (MSC) dẫn đầu. Thương vụ này, vốn được công bố từ tháng 3 năm 2025, đã phải đối mặt với nhiều trì hoãn kéo dài sang năm 2026 do sự giám sát từ các cơ quan quản lý, bao gồm cả yêu cầu từ phía Bắc Kinh về việc đảm bảo cổ phần đa số cho tập đoàn nhà nước Cosco Shipping. Ngay sau thông báo của tòa án, giá cổ phiếu của CK Hutchison đã sụt giảm hơn 4,6% trong phiên giao dịch tại Hồng Kông.
Xét về khía cạnh địa chính trị, phán quyết này mang lại những tác động sâu rộng vì Kênh đào Panama là tuyến đường huyết mạch phục vụ ít nhất 5% lưu lượng thương mại toàn cầu. Quyết định này được giới quan sát nhận định là phù hợp với chương trình nghị sự về an ninh quốc gia của chính quyền Trump, vốn đang nỗ lực hạn chế tầm ảnh hưởng chiến lược của Trung Quốc đối với các cơ sở hạ tầng đường thủy quan trọng. Phản ứng trước sự việc, chính quyền Hồng Kông đã lên tiếng phản đối việc hủy bỏ hợp đồng, cho rằng điều này làm xói mòn nghiêm trọng niềm tin của các nhà đầu tư quốc tế. Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Trung Quốc khẳng định sẽ thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các doanh nghiệp của mình.
Trong một diễn biến song song, Cơ quan Quản lý Kênh đào Panama (ACP) đang tích cực thúc đẩy kế hoạch đa dạng hóa chiến lược, bao gồm việc xây dựng các bến cảng mới nhằm duy trì vị thế cạnh tranh trên trường quốc tế. ACP dự kiến sẽ tiến hành trao thầu cho các dự án bến cảng Corozal tại phía Thái Bình Dương và Telfers tại phía Đại Tây Dương trước khi kết thúc năm 2026. Các cảng mới này dự kiến sẽ bắt đầu đi vào vận hành từ năm 2029, với mục tiêu nâng cao năng lực xếp dỡ container hàng năm từ mức 9,5 triệu TEU hiện tại lên 15 triệu TEU. Dự án này là một phần của kế hoạch hiện đại hóa trị giá 8,5 tỷ USD, được triển khai ngay cả khi tình trạng pháp lý của các cảng Balboa và Cristóbal vẫn chưa được định đoạt, cho thấy quyết tâm của Panama trong việc vừa tái khẳng định chủ quyền pháp lý, vừa đảm bảo năng lực hậu cần vượt trội cho tương lai.
