Hong Kong dient krachtig protest in nadat Panama de controle over kanaalhavens overneemt

De regering van Hong Kong heeft een formele klacht ingediend bij de regering van Panama naar aanleiding van de recente overname van twee strategische havens langs het Panamakanaal. De autoriteiten in Hong Kong beschuldigen de Panamese regering ervan de controle over deze faciliteiten met geweld te hebben opgeëist, wat heeft geleid tot een diplomatiek geschil tussen beide regio's.

Deze havens waren gedurende een aanzienlijke periode van meer dan twee decennia in handen van CK Hutchison, een conglomeraat dat zijn basis heeft in Hong Kong. Het bedrijf speelde een cruciale rol in het beheer en de logistieke afwikkeling van het scheepvaartverkeer in deze vitale maritieme corridor.

De situatie escaleerde vorige maand toen het Hooggerechtshof van Panama besloot de bestaande contracten die CK Hutchison toestonden de containerterminals te exploiteren, nietig te verklaren. Het hof oordeelde dat de overeenkomsten "ongrondwettelijk" waren, wat de weg vrijmaakte voor de directe overname door de staat.

Deze juridische uitspraak volgde op een reeks publieke beweringen van de Amerikaanse president Donald Trump, die stelde dat China de feitelijke controle over het kanaal uitoefende. Ondanks deze zware beschuldigingen is er tot op heden geen openbaar bewijs geleverd dat deze bewering ondersteunt.

In een officiële verklaring liet de regering van Hong Kong weten een "krachtig protest" aan te tekenen tegen wat zij omschreef als een "flagrante daad" van Panama. Volgens Hong Kong schendt deze actie niet alleen de "geest van de contracten", maar ondermijnt het ook de fundamentele "internationale handelsregels".

De timing van de overname is bijzonder gevoelig, aangezien CK Hutchison vorig jaar akkoord was gegaan met de verkoop van het grootste deel van haar belangen in de twee havens. De koper was een consortium onder leiding van de Amerikaanse investeringsmaatschappij BlackRock, een deal die de positie van de havens in de wereldmarkt had moeten versterken.

Volgens berichten van persbureau Reuters zou de interventie door de Panamese overheid de verkoop, die wordt gewaardeerd op een bedrag van 22,8 miljard dollar (ongeveer 20,75 miljard Britse pond), ernstig in gevaar kunnen brengen. De onzekerheid over de juridische status van de havens schrikt potentiële investerders en partners af.

CK Hutchison, een onderneming die werd opgericht door de invloedrijke miljardair Li Ka-shing uit Hong Kong, heeft de acties van de Panamese autoriteiten scherp veroordeeld. Het bedrijf omschreef de gedwongen overname als "onwettig" en overweegt verdere juridische stappen om haar belangen te beschermen.

President Trump heeft gedurende zijn ambtstermijn herhaaldelijk de nadruk gelegd op zijn overtuiging dat het Centraal-Amerikaanse kanaal onder Chinese invloed staat. Deze retoriek is een vast onderdeel geworden van zijn bredere geopolitieke strategie ten aanzien van internationale handelsroutes.

Tijdens zijn inauguratietoespraak in januari vorig jaar was Trump zeer expliciet over de kwestie: "China exploiteert het Panamakanaal en we hebben het niet aan China gegeven. We hebben het aan Panama gegeven en we nemen het terug." Deze uitspraak zette de toon voor de verslechterde verhoudingen.

De druk vanuit de Verenigde Staten werd de volgende maand verder opgevoerd door de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio. Hij eiste dat Panama "onmiddellijke wijzigingen" zou doorvoeren om de, in zijn woorden, "invloed en controle" van China over de waterweg te beperken.

Hoewel er geen harde bewijzen zijn dat de Chinese staat directe zeggenschap heeft over het kanaalbeheer, is het onmiskenbaar dat Chinese bedrijven een significante commerciële aanwezigheid hebben in de regio. Dit zorgt voor aanhoudende bezorgdheid bij westerse mogendheden over de strategische balans.

Het Panamakanaal is met een lengte van 51 mijl (ongeveer 82 kilometer) een van de belangrijkste scheepvaartroutes ter wereld. Jaarlijks maken tot wel 14.000 schepen gebruik van deze kortere route tussen de Atlantische en de Grote Oceaan, wat essentieel is voor de mondiale logistiek.

De exploitatie van de waterweg, die verantwoordelijk is voor ongeveer 5% van het totale wereldwijde maritieme handelsvolume, ligt in handen van de Panama Canal Authority. Dit is een gespecialiseerd agentschap dat direct onder de Panamese regering valt.

Uit recente gegevens over de periode van oktober 2023 tot september 2024 blijkt dat China een cruciale gebruiker blijft van het kanaal. Met een aandeel van 21,4% in het totale vrachtvolume dat de waterweg passeert, is China de grootste gebruiker na de Verenigde Staten.