Uluslararası Adalet Divanı, İsrail'den Gazze'de Soykırımı Önlemesini Talep Etti

Uluslararası Adalet Divanı (UAD), Güney Afrika tarafından açılan ve İsrail'in 1948 Soykırım Sözleşmesi'ni ihlal ettiği iddialarını içeren dava kapsamında, 26 Ocak 2024 tarihinde Lahey'de İsrail aleyhine ihtiyati tedbir kararları aldı. Mahkeme, bu davanın görülmesi konusunda yetkili olduğunu ve soykırım iddialarının 'makul' göründüğünü tespit etti. Bu karar, Gazze'deki çatışmanın hukuki boyutunu derinleştiren ve uluslararası hukukun uygulanabilirliğini test eden önemli bir gelişme olarak kayıtlara geçti.

UAD, İsrail'e soykırım eylemlerinin işlenmesini engellemek için elinden gelen tüm tedbirleri alma ve silahlı kuvvetlerinin bu tür eylemlerde bulunmamasını sağlama talimatı verdi. Bu zorunlu tedbirler, Gazze'deki Filistinlilerin öldürülmesini, onlara ciddi fiziksel veya zihinsel zarar verilmesini ve Filistinli grubun fiziksel olarak yok edilmesini amaçlayan yaşam koşullarının kasten yaratılmasını yasaklamayı içeriyor. Ayrıca, İsrail'in kanıtların yok edilmesini önlemesi ve Gazze'deki Filistinlilerin zorlu yaşam koşullarını iyileştirmek amacıyla acil temel hizmetlerin ve insani yardımın sağlanmasına izin vermesi gerekiyor. İsrail, bu kararlar doğrultusunda attığı adımları Mahkeme'ye raporlamak üzere bir aylık süreye sahiptir.

Mahkeme, emredilen tedbirlere gerekçe olarak üst düzey İsrailli yetkililerin açıklamalarının önemini vurguladı. Bu açıklamalar arasında, İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un 7 Ekim 2023'teki Hamas saldırısından tüm Filistinlileri sorumlu tutan ifadeleri de yer aldı. Mahkeme, bu tür ifadelerin Filistinlilerin çektiği acıların hafife alınması olarak yorumlanabileceğini belirtti. Öte yandan İsrail, Mahkeme'nin yetki alanını ve aleyhindeki iddiaları kesin bir dille reddetti. İsrail Dışişleri Bakanlığı, bu davanın 'temelden kusurlu' olduğunu ve UAD kararının 'Hamas'ın yanlış tasvirleriyle' örtüştüğünü ileri sürdü.

Uluslararası toplum, bu yargı kararına farklı tepkiler gösterdi. Güney Afrika gibi bazı ülkeler, kararı hesap verebilirlik yolunda atılmış önemli bir adım olarak memnuniyetle karşılarken, ABD gibi diğerleri ise kararın çatışma üzerindeki potansiyel etkileri hakkında endişelerini dile getirdi. Avrupa Birliği, Mahkeme'nin bağlayıcı kararlarına uyulması çağrısında bulundu. UAD'nin bu kararı, uluslararası hukuka riayet etme ve çatışma bölgelerindeki sivil halkı koruma zorunluluğunu bir kez daha gözler önüne sermiştir. Altyapının tahrip olması ve hayati öneme sahip malzemelerin kısıtlı olmasıyla karakterize edilen Gazze'deki süregelen insani kriz, Mahkeme tarafından emredilen tedbirlere uyulmasının aciliyetini artırmaktadır. Uluslararası toplumun, İsrail'in yükümlülüklerini yerine getirmesi ve bölgedeki insani durumu iyileştirmesi için baskı yapmaya devam etmesi beklenmektedir.