Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości nakazuje Izraelowi zapobieganie aktom ludobójstwa w Strefie Gazy

Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości (MTS) w Hadze wydał 26 stycznia 2024 roku tymczasowe zarządzenia wobec Izraela w związku z oskarżeniami o ludobójstwo w Strefie Gazy. Postępowanie to zostało wszczęte na podstawie skargi złożonej przez Republikę Południowej Afryki (RPA), która zarzuciła Izraelowi naruszenie Konwencji o zapobieganiu i karaniu zbrodni ludobójstwa z 1948 roku. Trybunał uznał, że posiada jurysdykcję do rozpatrzenia sprawy, a zarzuty dotyczące ludobójstwa wydają się w tym kontekście wiarygodne (plausible), co uzasadnia konieczność podjęcia natychmiastowych działań prewencyjnych.

W ramach tych środków zapobiegawczych, Izrael został zobowiązany do podjęcia wszelkich możliwych działań, aby zapobiec popełnieniu aktów ludobójstwa oraz zapewnić, że jego siły zbrojne nie dopuszczą się takich czynów. Trybunał precyzyjnie określił te działania, które obejmują kategoryczny zakaz zabijania Palestyńczyków w Strefie Gazy, zadawania im poważnych obrażeń fizycznych lub psychicznych, a także celowego stwarzania warunków życia mających na celu fizyczne zniszczenie grupy palestyńskiej. Jest to kluczowe dla ochrony integralności życia i zdrowia mieszkańców Gazy.

Ponadto, MTS nałożył na Izrael obowiązek podjęcia natychmiastowych i skutecznych kroków, mających na celu zapobieżenie niszczeniu dowodów związanych z zarzutami ludobójstwa. Równie istotne jest umożliwienie dostarczania pilnie potrzebnych podstawowych usług oraz niezakłóconej pomocy humanitarnej. Celem tego wymogu jest poprawa dramatycznych i niekorzystnych warunków życia, w jakich znaleźli się Palestyńczycy w Strefie Gazy, dotknięci skutkami konfliktu. Izrael ma obowiązek złożyć Trybunałowi sprawozdanie na temat wszystkich podjętych działań w celu realizacji zarządzeń w ciągu jednego miesiąca od daty wydania orzeczenia.

MTS zwrócił również uwagę na znaczenie publicznych wypowiedzi wysokich rangą urzędników izraelskich. Wśród nich wymieniono prezydenta Izraela, Isaaca Herzoga, który podkreślał odpowiedzialność wszystkich Palestyńczyków za atak Hamasu z 7 października 2023 roku. Sąd przytoczył te oświadczenia jako część uzasadnienia dla nakazanych środków, ponieważ mogły one być interpretowane jako umniejszanie cierpienia Palestyńczyków. Izrael stanowczo odrzucił zarówno oskarżenia, jak i jurysdykcję Trybunału, określając skargę jako „zasadniczo błędną”. Izraelskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych stwierdziło, że decyzja MTS jest zgodna z „fałszywą narracją Hamasu”.

Reakcje społeczności międzynarodowej na orzeczenie były zróżnicowane. Kraje takie jak RPA z zadowoleniem przyjęły decyzję, uznając ją za istotny krok w kierunku pociągnięcia do odpowiedzialności. Inne państwa, w tym USA, wyraziły obawy dotyczące potencjalnego wpływu orzeczenia na przebieg konfliktu. Unia Europejska (UE) wezwała do przestrzegania wiążących decyzji Trybunału. Decyzja MTS wyraźnie podkreśla konieczność przestrzegania prawa międzynarodowego oraz ochrony ludności cywilnej w strefach konfliktu.

Trwająca katastrofa humanitarna w Gazie, charakteryzująca się zniszczeniem infrastruktury i ograniczonym dostępem do dóbr niezbędnych do życia, uwypukla pilność wdrożenia nakazanych przez Trybunał środków. Społeczność międzynarodowa musi nadal wywierać presję, aby Izrael wypełnił swoje zobowiązania i poprawił sytuację humanitarną, dążąc jednocześnie do pokojowego rozwiązania konfliktu, zgodnie z wymogami prawa międzynarodowego.