AB Gümrük Birliği Anlaşması Fransa ve İtalya'nın Tarım Talepleriyle Tehlikede; İngiltere Oligark Fonu İçin Son Tarih Belirledi

Merkür ile Avrupa Birliği arasında büyük bir ticaret anlaşmasının nihai onayının 20 Aralık 2025 Cumartesi günü Foz do Iguaçu'da yapılması bekleniyordu. Ancak bu kritik imza süreci, Fransa ve İtalya'dan gelen resmi erteleme talepleri nedeniyle ciddi bir çıkmaza girdi. Her iki ülke de, kendi iç tarım sektörleri için yeterli güvencenin sağlanamamış olmasını temel engel olarak gösterdi. Özellikle Fransa, pestisit kullanımı ve hayvan refahı standartlarına ilişkin sözde 'ayna hükümleri' gibi daha sıkı koruma maddelerinin anlaşmaya dahil edilmesinde ısrarcı olurken; İtalya ise kendi çiftçilerini koruyacak özel bir destek paketi talep ediyor.

Avrupa Komisyonu, tarımsal koruma mekanizmalarını daha önce, 17 Aralık 2025 tarihinde ön olarak onaylamıştı. Bu mekanizmalar, Merkür ülkelerinden gelen ithalatın yıllık bazda %8'in üzerinde artması veya üç yıllık bir dönemde fiyatların benzer oranda düşmesi durumunda tercihli erişimin askıya alınmasına olanak tanıyordu. Almanya, İspanya ve Kuzey Avrupa ülkelerinin de aralarında bulunduğu anlaşmanın savunucuları, 722 milyon kişiyi kapsayan ve dünya GSYİH'sinin dörtte birini temsil eden bu pakti, ticaretin Çin'den uzaklaştırılması ve olası ABD tarifelerinin etkilerini hafifletmek adına stratejik bir hamle olarak görüyorlar.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, ülkesinin AB'nin anlaşmayı zorla geçirme girişimlerine karşı 'sert bir duruş sergileyeceğini' açıkça belirtti. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ise, koruyucu tedbirler kesinleşmeden imzalamanın 'aceleci' olacağını ifade etti. Bu diplomatik gerilimler sürerken, Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva, imzanın ertelenmesi halinde Brezilya'nın kendi döneminde bu anlaşmayı kutlamayacağı ve gelecekteki müzakerelerde 'sert' bir tutum sergileyeceği uyarısında bulundu.

Bu gelişmeler, yaptırımlara tabi tutulan Rus oligark Roman Abramoviç'in dondurulmuş varlıklarıyla ilgili Birleşik Krallık'taki hedefli siyasi gelişmelerin gölgesinde yaşanıyor. 17 Aralık 2025 tarihinde Avam Kamarası'nda konuşan Başbakan Keir Starmer, 90 günlük bir ültimatom belirledi. Bu ültimatom, Abramoviç'in 2022'de Chelsea futbol kulübünün satışından elde ettiği 2,5 milyar sterlini, Ukrayna için özel olarak ayrılmış bir insani yardım fonuna aktarmasını şart koşuyor.

Söz konusu fonlar, Abramoviç'in Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile olan kanıtlanmış bağlantıları nedeniyle yaptırımların uygulanmasını takiben Mayıs 2022'den beri İngiliz banka hesaplarında tutuluyor. Temel anlaşmazlık fonların dağılımı üzerinde yoğunlaşıyor: İngiliz hükümeti, anaparanın tamamının Ukrayna'nın insani ihtiyaçlarına yönlendirilmesinde ısrarcı olurken; Abramoviç ise paranın 'Ukrayna'daki savaşın tüm mağdurlarunu' desteklemesi gerektiğini, bu durumun potansiyel olarak Rus alıcıları da kapsayabileceğini savunuyor.

Hazine Şansölyesi Rachel Reeves, bu sürecin uzamasını 'kabul edilemez' olarak nitelendirdi ve sürenin göz ardı edilmesi halinde hükümetin zorunlu icraat için hukuki yollara başvurmaya hazır olduğunu teyit etti. Mayıs 2022'de Amerikalı iş insanı Todd Boehly liderliğindeki bir konsorsiyum tarafından tamamlanan satış, Abramoviç'in 2003'te başlayan dönemine son vermişti. Aynı dönemde Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, Alman Federal Meclisi'ni Rusya'ya karşı kararlı bir mali strateji izlemeye çağırdı ve AB'nin, dondurulmuş Rus Merkez Bankası varlıklarının yaklaşık 210 milyar avrosunu kullanarak 'Tazminat Kredisi' oluşturma teklifini güçlü bir şekilde destekledi. Bu konunun 18 Aralık 2025 AB Zirvesi'nde oylanması planlanıyor.

Merz, AB'nin bu krediyi onaylama şansını 'yüzde elli elli' olarak değerlendirdi. Kredinin amacı Ukrayna'nın savunmasını finanse etmek olup, geri ödemesi ancak Rusya'nın fiili tazminat ödemesi sonrasında gerçekleşecektir. Baskıyı artırmaya yönelik bu çaba, hukuki sonuçlar veya Rusya'nın misilleme yapması endişeleri nedeniyle Belçika, Macaristan, Slovakya, İtalya ve Malta gibi bazı üye ülkelerden direnişle karşılaşıyor. Almanya Avrupa İşlerinden Sorumlu Bakanı Günter Krichbaum, bu şemadan vazgeçilmesinin, karşı çıkan AB ülkelerinin kredi notları üzerinde 'olumsuz etkileri' olabileceği uyarısında bulundu.