Kryzys snu szwedzkiej młodzieży: Przesunięcie uwagi z leków na Terapię Poznawczo-Behawioralną

Szwecja mierzy się obecnie z niepokojącym trendem w zdrowiu publicznym, dotyczącym wzorców snu wśród młodej generacji. Ten kryzys jest wyraźnie widoczny w znacznym wzroście wydawania recept na środki nasenne. Oficjalne dane ujawniają, że w ciągu 2024 roku leki te przepisano ponad 870 000 młodym osobom. Skala tego zjawiska budzi poważny niepokój wśród specjalistów.

Eskalacja ta jest szczególnie wyraźna w grupie dziewcząt w wieku dorastania. Wskaźniki stosowania farmaceutyków w przedziale wiekowym od 15 do 19 lat już przekroczyły próg dziesięciu procent. Ta statystyka podkreśla pilną potrzebę interwencji, która wykraczałaby poza doraźne rozwiązania chemiczne.

Rosnące poleganie na rozwiązaniach farmaceutycznych ma miejsce na tle nasilających się presji społecznych. Udokumentowany wzrost diagnoz neuropsychiatrycznych, w połączeniu z wszechobecnym, całodobowym zanurzeniem w urządzeniach cyfrowych, w znacznym stopniu przyczynia się do powszechnego deficytu snu. Częste doniesienia o zaburzeniach snu wśród nastolatków są wyraźnym wskaźnikiem ukrytego stresu psychologicznego i przeciążenia poznawczego.

Te trudności są bezpośrednio powiązane z wysokimi oczekiwaniami akademickimi, wyzwaniami związanymi z poruszaniem się w złożonym środowisku społecznym oraz zwiększoną podatnością na stany depresyjne. Uciekanie się do szybkich recept często maskuje te głębsze problemy, tworząc cykl zależności zamiast eliminowania pierwotnych przyczyn bezsenności. W ten sposób leczenie objawowe staje się pułapką.

W odpowiedzi na ten narastający dylemat, czołowi badacze aktywnie promują Terapię Poznawczo-Behawioralną Bezsenności (CBT-I) jako rozwiązanie bardziej fundamentalne i trwałe. Oferuje ona wyraźną przewagę nad metodami czysto farmakologicznymi. CBT-I koncentruje się na modyfikacji destrukcyjnych wzorców myślowych i reakcji behawioralnych, które utrudniają spokojny sen, rozwijając tym samym kluczowe umiejętności samoregulacji. Celem tego podejścia jest leczenie sedna problemu, a nie tylko jego manifestacji.

Pozostaje jednak znacząca przeszkoda: ograniczony dostęp do wykwalifikowanej opieki psychologicznej. Często zmusza to przeciążone systemy opieki zdrowotnej do wyboru szybszej, choć mniej zrównoważonej drogi przepisywania leków. Chociaż farmaceutyki zapewniają natychmiastową ulgę, systemowy brak zasobów na specjalistyczną terapię oznacza, że wielu młodych ludzi nie ma dostępu do długoterminowego wsparcia behawioralnego, którego naprawdę potrzebują, co utrudnia wdrożenie skutecznych zmian.

Waga sytuacji wymusiła formalne uznanie problemu na szczeblu rządowym. Uznając pilną potrzebę ustanowienia zdrowych nawyków podstawowych, Szwedzka Agencja Zdrowia Publicznego otrzymała oficjalny mandat. Jej konkretne zadanie polega na opracowaniu kompleksowych wytycznych mających na celu poprawę higieny snu wśród dzieci i młodych dorosłych. Ostateczny termin zakończenia tej kluczowej pracy wyznaczono na marzec 2026 roku. Ta inicjatywa polityczna sygnalizuje świadome przesunięcie w kierunku strategii prewencyjnych i behawioralnych, odchodząc od samego zarządzania objawami po ich wystąpieniu.

Scenariusz rozgrywający się w Szwecji odzwierciedla szerszą globalną dyskusję na temat deprywacji snu u młodzieży. Badania konsekwentnie wykazują korelację między niewystarczającą ilością snu w okresie dojrzewania a obniżoną wydajnością akademicką, a także zwiększoną skłonnością do ryzykownych zachowań. Wcześniejsze analizy naukowe podkreślały, jak nawet niewielki, chroniczny deficyt snu może poważnie zakłócić funkcje wykonawcze niezbędne do efektywnego planowania i podejmowania złożonych decyzji. W tym kontekście interwencje behawioralne, takie jak CBT-I, są postrzegane jako lepsza długoterminowa strategia sprzyjająca autentycznemu dobrostanowi i odporności wschodzącego pokolenia.