Güney Afrika ve İsrail Diplomatik Gerilimi Artırdı: Karşılıklı Maslahatgüzarlar Sınır Dışı Edildi

Güney Afrika Cumhuriyeti, 30 Ocak 2026 tarihinde, İsrail'in Pretorya Maslahatgüzarı Ariel Seidman'ı "istenmeyen kişi" ilan ederek ülkeyi terk etmesi için 72 saat süre tanıdığını resmen duyurdu. Pretoria yönetiminin bu diplomatik misilleme kararı, Seidman'ın Güney Afrika'nın egemenliğine doğrudan meydan okuyan ve kabul edilemez diplomatik norm ihlalleri gerçekleştirdiğine dair kesin bir sonuca varmasının ardından geldi. Uluslararası İlişkiler ve İşbirliği Bakanlığı (DIRCO) sözcüsü Chrispin Phiri tarafından belirtilen ihlaller arasında, İsrail'in resmi sosyal medya platformlarının Cumhurbaşkanı Cyril Ramaphosa'ya yönelik hakaret içeren saldırılar için tekrar tekrar kullanılması ve üst düzey İsrailli yetkililerin ülkeye yapacağı ziyaretler hakkında Güney Afrika makamlarının önceden bilgilendirilmemesi yer almaktadır. DIRCO, bu eylemleri diplomatik ayrıcalığın ağır bir kötüye kullanımı ve Viyana Sözleşmesi'nin temelden ihlali olarak nitelendirdi.

İsrail Dışişleri Bakanlığı, Güney Afrika'nın bu hamlesine anında ve simetrik bir tepki gösterdi. Başbakan Binyamin Netanyahu ve Dışişleri Bakanı Gideon Saar'ın ortak kararıyla, Güney Afrika'nın Tel Aviv'deki kıdemli diplomatik temsilcisi Shaun Edward Byneveldt aynı şekilde istenmeyen kişi ilan edildi ve onun da 72 saat içinde İsrail'i terk etmesi emredildi. İsrail, Güney Afrika'nın eylemini "tek taraflı ve temelsiz" olarak değerlendirdi. Güney Afrika Dışişleri Bakanlığı ise, Byneveldt'in aslında Filistin Devleti'nin büyükelçisi olduğunu hatırlatarak, İsrail'in ev sahibi ülke üzerinden akreditasyon gerektiren durumunun gülünç olduğunu belirtti.

Bu olay, Pretoria ve Tel Aviv arasındaki ilişkilerin zaten gergin olduğu bir zeminde, özellikle Güney Afrika'nın Aralık 2023'te İsrail'e karşı Uluslararası Adalet Divanı'nda (UAD) açtığı soykırım davası bağlamında tırmanışın yeni bir boyutunu temsil ediyor. Güney Afrika, İsrail'in Gazze'deki eylemlerini soykırım olarak nitelendirerek UAD'ye başvurmuştu ve bu süreçte en az 25 ülke Güney Afrika'nın başvurusuna katılım bildiriminde bulundu. İsrail ise UAD'deki bu iddiaları temelsiz bularak reddetmeye devam ediyor.

Seidman'ın sınır dışı edilme gerekçelerinden biri, Kasım 2025'te Cumhurbaşkanı Ramaphosa'yı alaya alan bir X (eski adıyla Twitter) paylaşımıydı. Bu gelişmeler, ABD ile ilişkilerde de potansiyel bir gerilime işaret ediyor. ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcü Yardımcısı Tommy Pigott, Güney Afrika'nın bu kararını "kötü bir dış politika tercihi" olarak nitelendirerek, bu adımın ülkenin yararına değil, şikayet siyasetine öncelik verdiğini savundu. Güney Afrika, yıllardır İsrail ile tam elçilik düzeyinde temsil edilmiyordu; Gazze çatışmalarının başlamasıyla ilişkiler zaten düşürülmüştü.

Bu karşılıklı diplomatik misillemeler, sadece retorik veya hukuki mücadele alanından çıkıp, doğrudan personel düzeyinde cezalandırıcı eylemlere geçildiğini gösteriyor. İsrail'in anında ve eşdeğer tepkisi, bu tür diplomatik protokol ihlallerine karşı sıfır tolerans politikasını teyit ederken, Güney Afrika, kendi egemenliğinin ve makamlarının saygınlığının dokunulmaz olduğu konusunda ısrarcı oldu. Bu olaylar silsilesi, uluslararası ilişkilerde yerleşik ilkelerin ve diplomatik teamüllerin, jeopolitik gerilimler karşısında ne denli kırılgan olabileceğinin çarpıcı bir örneğini teşkil etmektedir.