Raport ONZ: Miliardy ludzi wciąż bez bezpiecznej wody i sanitacji. Świat potrzebuje radykalnych zmian

Raport Organizacji Narodów Zjednoczonych, opublikowany 26 sierpnia 2025 roku, rzuca światło na jedno z najbardziej palących wyzwań współczesnego świata: chroniczny brak dostępu do bezpiecznej wody pitnej oraz odpowiednich warunków sanitarnych dla miliardów ludzi. Z dokumentu wynika, że około jedna czwarta światowej populacji, co stanowi ponad 2,1 miliarda osób, wciąż nie ma możliwości korzystania z bezpiecznie zarządzanych źródeł wody. Co gorsza, aż 106 milionów ludzi jest zmuszonych polegać na nieuzdatnionej wodzie powierzchniowej, co nie tylko zagraża ich zdrowiu, ale również stanowi poważną barierę dla globalnego rozwoju. Dane te sugerują, że świat drastycznie odbiega od realizacji celu wyznaczonego na rok 2030, zakładającego powszechny dostęp do tych niezbędnych usług.

Rodger Kirsch, stojący na czele Departamentu Środowiska w Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), w swoim wystąpieniu podkreślił, że dostęp do wody, sanitacji oraz higieny to niezbywalne prawa człowieka, a nie przywileje czy luksusy. Ekspert zaznaczył, że konieczne jest natychmiastowe przyspieszenie działań, szczególnie w odniesieniu do populacji najbardziej narażonych na wykluczenie. Raport dzieli usługi wodne na pięć poziomów, zwracając uwagę na fakt, że od 2015 roku 961 milionów osób zyskało dostęp do bezpiecznie zarządzanej wody pitnej. Dzięki temu globalny zasięg tych usług wzrósł z 68% do 74%, jednak wciąż 2,1 miliarda ludzi pozostaje poza tym systemem.

Analiza postępów w poszczególnych regionach pokazuje, że liczba państw, które całkowicie wyeliminowały picie wody powierzchniowej, wzrosła do 154. Choć 89 krajów osiągnęło już powszechny dostęp do podstawowych usług wodnych, to zaledwie 31 państw może pochwalić się zapewnieniem standardu bezpiecznie zarządzanych usług dla wszystkich obywateli. Niepokój budzi sytuacja w 28 krajach, zlokalizowanych głównie w Afryce, gdzie ponad jedna czwarta ludności jest pozbawiona nawet podstawowego dostępu do wody. W kwestii sanitacji, od 2015 roku 1,2 miliarda osób zyskało dostęp do bezpiecznych systemów, co zwiększyło globalne pokrycie z 48% do 58%. Mimo to, 3,4 miliarda ludzi nadal nie posiada odpowiedniej sanitacji, a 354 miliony wciąż praktykują defekację na zewnątrz.

Cecilia Sharpe, dyrektor ds. wody, sanitacji i higieny w UNICEF, zwróciła uwagę na tragiczne skutki tego stanu rzeczy dla dzieci. Podkreśliła, że dostęp do czystej wody i higieny jest fundamentem ich zdrowia, edukacji oraz szans na lepszą przyszłość. Sharpe wskazała również na problem dysproporcji płciowej – to dziewczęta najczęściej obarczone są obowiązkiem dostarczania wody, co wiąże się z dodatkowym ryzykiem i ograniczeniem ich możliwości rozwoju. Raport uwidacznia również ogromne różnice między regionami: mieszkańcy krajów najsłabiej rozwiniętych są ponad dwukrotnie bardziej narażeni na brak podstawowych usług sanitarnych i wodnych niż reszta świata. Choć na obszarach wiejskich widać poprawę, wciąż pozostają one daleko w tyle za miastami, gdzie postęp w rozszerzaniu zasięgu usług uległ zahamowaniu.

Aby zaradzić tej kryzysowej sytuacji, zaplanowano Światowe Forum Wody ONZ, które odbędzie się w Zjednoczonych Emiratach Arabskich w dniach 2-4 grudnia 2026 roku. Wydarzenie to ma na celu zacieśnienie współpracy międzynarodowej oraz zmobilizowanie państw do podjęcia zdecydowanych kroków w celu osiągnięcia powszechnego dostępu do wody i sanitacji do 2030 roku. Skala problemu wymaga nie tylko deklaracji politycznych, ale przede wszystkim realnych, strategicznych inwestycji oraz zintensyfikowanych wysiłków na poziomie globalnym.

Ostateczne rozwiązanie tego kryzysu jest niezbędne, aby zapewnić godne życie miliardom ludzi na całym świecie. Bezpieczna woda i sanitacja to fundament stabilności społecznej i gospodarczej, a ich brak uderza w najbiedniejszych, pogłębiając nierówności. Wspólne działania podejmowane w ramach nadchodzących szczytów międzynarodowych będą miały kluczowe znaczenie dla przyszłości kolejnych pokoleń i realizacji globalnych celów zrównoważonego rozwoju.