Stres Zmienia Strukturę i Funkcję Komórek Mózgowych u Myszy, Oferując Wgląd w Ludzkie Zdrowie Psychiczne

Badania naukowe, w tym te prowadzone w ośrodku CRCHUM pod kierownictwem Ciaran Murphy-Royal, rzucają nowe światło na złożony wpływ stresu na mózg, koncentrując się na roli astrocytów – komórek glejowych, które odgrywają kluczową rolę w funkcjonowaniu układu nerwowego. Odkrycia te, opublikowane między innymi w prestiżowym czasopiśmie Nature Communications, wskazują, że stres może prowadzić do zmian morfologicznych i funkcjonalnych w tych komórkach, co z kolei wpływa na interakcje z neuronami i ogólną aktywność mózgu. Te ustalenia mają potencjalnie głębokie implikacje dla zrozumienia i leczenia ludzkich zaburzeń psychicznych.

Tradycyjnie postrzegane jako komórki pomocnicze, astrocyty są obecnie uznawane za aktywnych modulatorów aktywności neuronalnej. Badania wykazały, że przewlekły stres może powodować ich kurczenie się wokół synaps, zakłócając tym samym komunikację nerwową. Zmiany te mogą mieć długotrwałe konsekwencje dla funkcji poznawczych i zachowania. W kontekście ludzkiego zdrowia psychicznego, gdzie stres jest powszechnym czynnikiem wyzwalającym, zrozumienie tych mechanizmów jest kluczowe. Badania sugerują, że nawet pojedyncze stresujące wydarzenie może wywołać trwałe zmiany w astrocytach, podkreślając potrzebę dalszych badań nad tym, jak te zmiany przekładają się na ludzkie doświadczenia.

Analizy porównawcze mózgów osób z depresją i osób zdrowych, przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu McGilla, wykazały znacząco mniejszą liczbę astrocytów u osób cierpiących na depresję. Badania te, publikowane w „Frontiers in Psychiatry”, skupiły się na kluczowych obszarach mózgu, takich jak kora przedczołowa, odpowiedzialna za funkcje poznawcze. Wyniki te potwierdzają hipotezę o istotnej roli astrocytów w patogenezie depresji i sugerują, że utrata tych komórek może być związana z upośledzeniem funkcji poznawczych, co jest powszechne w zaburzeniach nastroju.

Badania prowadzone przez dr. Michała Ślęzaka i jego zespół w Łukasiewicz – PORT, we współpracy z międzynarodowymi instytucjami, podkreślają rolę astrocytów w odpowiedzi na stres, szczególnie w kontekście hormonów stresu, takich jak glikokortykoidy. Zaburzenia w sygnalizacji tych hormonów mogą prowadzić do dysfunkcji astrocytów, co z kolei wpływa na neurony odpowiedzialne za regulację emocji i zachowań społecznych. Prace te otwierają drogę do opracowania nowych strategii terapeutycznych skierowanych na astrocyty w leczeniu depresji.

Naukowcy z Uniwersytetu w Montrealu, w tym Ciaran Murphy-Royal, badają wpływ różnych paradygmatów stresu na astrocyty, modelując takie stany jak lęk, PTSD i depresja. Ich celem jest wyjaśnienie, w jaki sposób zmiany w astrocytach wpływają na funkcje neuronalne i zachowanie. Wykorzystując zaawansowane techniki, takie jak mikroskopia dwufotonowa i obrazowanie in vivo, badacze starają się zgłębić złożone interakcje między astrocytami a neuronami, co może prowadzić do lepszego zrozumienia podstawowych mechanizmów leżących u podłoża zaburzeń psychicznych.

Zrozumienie, jak stres fizjologicznie przekształca mózg, jest kluczowe dla opracowania skutecznych strategii zapobiegania i leczenia zaburzeń neurologicznych. Badania nad rolą astrocytów w odpowiedzi na stres otwierają nowe perspektywy w tej dziedzinie, sugerując, że te często niedoceniane komórki mogą być kluczem do zrozumienia i łagodzenia skutków stresu dla zdrowia psychicznego.