De kunstgemeenschap van Galicië en de bredere internationale scène rouwen om het verlies van de vooraanstaande avant-gardistische kunstenaar José Freixanes. Hij is op woensdag 26 november 2025 in Madrid overleden op 72-jarige leeftijd. Freixanes, geboren in Pontevedra in 1953, was een hoeksteen van de Galicische plastische avant-garde en een sleutelfiguur in de artistieke vernieuwing van de regio die in de jaren tachtig van de vorige eeuw begon. Zijn veelzijdige en diep persoonlijke oeuvre combineerde op meesterlijke wijze abstractie met figuratieve schilderkunst, historische herinneringen en de indrukken die hij opdeed tijdens zijn vele reizen.
De schilder, die in Pontevedra opgroeide, volgde een artistiek pad dat gekenmerkt werd door intellectuele zoektochten en een onverzadigbare drang naar het nieuwe. Zijn professionele vorming begon met studies aan de hogescholen voor schone kunsten in Bilbao en Madrid, waar hij zich uiteindelijk eind jaren tachtig vestigde. Freixanes was de broer van de schrijver en uitgever Victor F. Freixanes, voormalig voorzitter van de Koninklijke Galicische Academie. Begin jaren tachtig werd José Freixanes een actief lid van de 'Grupo Atlántica', een collectief dat aan het begin van dat decennium een nieuwe impuls en internationale uitstraling gaf aan de Galicische kunstscène, door een eigen visie te verdedigen die openstond voor mondiale stromingen.
Deze beweging, die ruwweg actief was van 1980 tot 1983, markeerde een keerpunt in de Galicische kunst. Het bracht veel van zijn vertegenwoordigers, waaronder Freixanes, op de nationale culturele kaart. Gedurende bijna vijf decennia ontwikkelde de schilder een unieke taal die elementen van primitivisme, herinnering, geschiedenis en reiservaringen integreerde. Zijn verblijf in Marokko en met name in India, waar zijn kinderen vandaan komen, heeft zijn creatieve universum significant beïnvloed. Dit creëerde een diepe brug tussen Oost en West.
Deze culturele synergie kwam duidelijk naar voren tijdens zijn laatste tentoonstelling in Galicië, getiteld 'Fíos' (Draden), die in 2023 te zien was in de Galería Trinta in Santiago de Compostela. Voor deze expositie integreerde hij ambachtelijke technieken, waarbij hij altijd benadrukte dat 'kunst en handwerk even belangrijk zijn'. Het oeuvre van José Freixanes is vertegenwoordigd in vooraanstaande nationale en internationale collecties. Denk hierbij aan het Centrum voor Galicische Hedendaagse Kunst (CGAC), Afundación, het Museo Reina Sofía, en de collecties van JPMorgan Chase Bank en UBS.
De kunstenaar organiseerde ook solotentoonstellingen in galeries in Parijs en Wenen, waarmee hij zijn werk buiten Spanje toonde. Zijn institutionele bijdrage omvatte lesgeven aan de faculteit Schone Kunsten in Granada en zijn lidmaatschap van de commissie voor plastische kunsten van de Consello da Cultura Galega, waar hij mede de oprichting van het CGAC faciliteerde. Freixanes' fascinatie voor het efemere kwam tot uiting in belangrijke installaties, zoals 'Cartografía do tempo' (Cartografie van de Tijd), tentoongesteld in de kerk van San Domingos de Bonaval, en '72 silencios' (72 Stiltes) op de XXX Biënnale van Pontevedra.
Andere opmerkelijke tijdelijke werken werden gepresenteerd in Casablanca (Marokko), Damascus (Syrië) en Rabat. Zijn installatie 'Al final del amanecer' (Aan het einde van de dageraad) in Casablanca was een veelkleurig muurschildering, samengesteld uit kleding van immigranten, wat zijn sociale betrokkenheid onderstreepte. De artistieke nalatenschap van Freixanes, die bijna vijftig jaar omspant, heeft zijn status als een van de meest persoonlijke en originele kunstenaars van zijn generatie bevestigd. Hij slaagde erin om het doek te transformeren in een emotionele ruimte van herinnering en culturele dialoog.
