Galerija Matice Srpske Otvara Izložbu Povodom Dve Vekovnice Institucije

Galerija Matice srpske (GMS) u Novom Sadu otvara izložbu pod nazivom "Umetnička zbirka Matice srpske" 16. februara 2026. godine. Postavka je posvećena obeležavanju dvadesetogodišnjice osnivanja Matice srpske, najstarije srpske književne, kulturne i naučne institucije, koja je formalno nastala u Pešti 4/16. februara 1826. godine. Izložba će biti dostupna javnosti do 24. maja 2026. godine, pružajući uvid u bogato umetničko nasleđe koje se razvijalo paralelno sa samom institucijom.

Direktorka GMS, dr Tijana Palkovljević Bugarski, istakla je da izložba kroz umetnička dela komunicira temeljnu ideju osnivača Matice srpske: negovanje srpske kulture, jezika, književnosti i naučnog rada. Ona je naglasila da je Matica srpska uspela da sačuva autentični kulturni identitet srpskog naroda uprkos burnim istorijskim periodima. Kolekcija Matice srpske, koja služi kao vizuelna hronika dvovekovnog delovanja, započela je formiranje prikupljanjem portreta osnivača, predsednika, sekretara i dobrotvora institucije.

Izložbena postavka obuhvata ključne ličnosti čiji su portreti deo zbirke, uključujući Teodora Pavlovića, Milana Savića i Jovana Đorđevića, čija su dela, kao i radovi Vojislava Šikoparića, predstavljeni posetiocima. Poseban segment posvećen je sećanju na sekretare Matice, a pored portreta, izloženi su i medalje, plakete, diplome i odlikovanja. Centralni deo ove celine čini Kabinet sekretara, koji svedoči o njihovoj ključnoj ulozi u razvoju Matice. Prvi sekretar, Teodor Pavlović, bio je takođe značajan u pomaganju izdanja "Letopisa srpskog", koji je postao zvanični organ Matice.

Značaj Matice srpske za duhovnu i kulturnu istoriju srpskog naroda prepoznao je i Patrijarh Porfirije, koji je osnivanje institucije označio kao izraz zrelosti građanskog sloja i svesti o trajnosti naroda kroz očuvanje nasleđa. U čast jubileja, izložba akcentuje doprinos istaknutih ličnosti iz perioda posle Drugog svetskog rata, kao što su Lazar i Savet Stojković, Olga i Kosta Milutinović, Sofija Šaškijević, te Suzana i Borivoj Samolovač. Knez Miloš Obrenović je 1826. godine uplatio petostruki iznos članarine, čime je postao prvi značajniji dobrotvor, a kasnije su se pridružili knez Aleksandar Karađorđević i vladika Petar II Petrović Njegoš 1845. godine, potvrđujući princip sabornosti.

Autor izložbe, Stanislava Jovanović Mindić, nastojala je da kroz dizajn i virtuelnu turu dočara atmosferu Matice srpske. Zamenica direktora GMS, dr Branka Kulić, podržala je princip "Nomen est omen", sugerišući da su imena ključnih ličnosti garancija njihove trajnosti. Realizaciju projekta podržalo je Ministarstvo kulture Republike Srbije. Matica srpska, koja je uticala na osnivanje sličnih institucija kod drugih slovenskih naroda, nastavlja da popunjava svoju kolekciju u 21. veku, koristeći i moderne tehnologije za očuvanje i prezentaciju svog nasleđa.