Avustralya'dan Dünyaya İlk: 16 Yaş Altına Sosyal Medya Yasağı Geldi, Hukuki Mücadele Kapıda

Avustralya, 10 Aralık 2025 tarihinde yürürlüğe giren çığır açıcı bir yasa ile 16 yaşın altındaki bireylerin belirli sosyal medya platformlarında hesap açmasını veya bu hesapları sürdürmesini resmen yasakladı. 2024 tarihli Çevrimiçi Güvenlik Değişikliği (Sosyal Medya Minimum Yaş) Yasası kapsamında getirilen bu düzenleme, gençleri dijital dünyanın getirdiği baskılardan korumayı hedefliyor. Amaç, zararlı içeriklere maruz kalma, algoritmik bağımlılık ve siber zorbalık gibi riskleri azaltmaktır.

eSafety Komiseri Julie Inman Grant, bu politikayı, gençlerin dijital okuryazarlık ve dayanıklılık geliştirmeleri için gereken bir 'erteleme' olarak nitelendirdi. Komiserliğin verileri, 10 ila 15 yaş arasındaki Avustralyalı çocukların yüzde 96'sının en az bir sosyal medya platformunu kullandığını gösteriyor. Dahası, bu grubun on'da yedisi zararlı materyallere maruz kaldığını, yarısından fazlası ise siber zorbalık yaşadığını rapor etti. TikTok, Instagram, Facebook, X, YouTube, Snapchat, Reddit, Threads, Twitch ve Kick dahil olmak üzere on büyük dijital hizmet, artık bu kısıtlamayı yasal olarak uygulamakla yükümlüdür.

Platformların uyumsuzluk durumunda karşılaşacakları mali yaptırımlar oldukça ağır: 50 milyon Avustralya dolarına (yaklaşık 33 milyon ABD doları) varan cezalar söz konusu. Bu düzenlemelerin uygulanması öncesinde, Meta 4 Aralık'tan itibaren şüpheli yaş altı kullanıcıları proaktif olarak kaldırmaya başladığını duyurdu. Benzer şekilde Google da, yürürlüğe giriş tarihinde Avustralya'daki 16 yaş altı kullanıcıların YouTube hesaplarından çıkış yapacağını belirtti. Yasa, yaptırımların doğrudan küçükleri veya velilerini hedef almaması nedeniyle, uyum yükümlülüğünü tamamen dijital hizmet sağlayıcıların omuzlarına yüklemektedir.

Uygulama, daha ilk günlerden itibaren karmaşık sorunlarla yüzleşti. Erken gelen raporlar, yaş doğrulama sistemlerinin başarıyla aşılabildiğini gösteriyor. Avustralya İnsan Hakları Komisyonu gibi eleştirel sesler ise, koruyucu hedeflere ulaşmak için daha az kısıtlayıcı alternatiflerin de kullanılabileceğini öne sürüyor. Ayrıca, sağlam yaş doğrulama zorunluluğu bir gizlilik ikilemi yaratıyor: Platformlar, eSafety Komiseri'nden yetersiz kontrol nedeniyle ceza almamak için sıkı önlemler alırken, Avustralya Bilgi Komiseri Ofisi'nden aşırı müdahaleci veri toplama nedeniyle ceza alma riskiyle karşı karşıya kalıyorlar.

Yasal cephede de hareketlilik başladı. Reddit, yasanın Avustralya'nın anayasasında ima edilen siyasi iletişim özgürlüğünü ihlal ettiğini savunarak Yüksek Mahkeme'ye dava açtı. İletişim Bakanı Anika Wells ise hükümetin bu hukuki mücadelelere karşı durma niyetinde olduğunu yineledi. Avustralya'nın bu kararlı düzenleyici hamlesi, uluslararası alanda büyük bir ilgiyle izleniyor. Danimarka ve Norveç gibi ülkeler, kendi mevzuatlarını gözden geçirirken bu yasağın sonuçlarını dikkatle takip ediyorlar.