Młode pokolenie w Iranie, a w szczególności przedstawiciele Generacji Z, zmaga się obecnie z dramatycznymi trudnościami gospodarczymi. Sytuację tę definiuje galopująca inflacja oraz drastycznie kurczące się perspektywy zawodowe, co stawia przyszłość wielu młodych ludzi pod wielkim znakiem zapytania.
Kryzys został dodatkowo zaostrzony przez niedawne napięcia geopolityczne, w tym dwunastodniowy konflikt z Izraelem, który miał miejsce w czerwcu. Następstwem tych wydarzeń było zaostrzenie międzynarodowych restrykcji dotyczących aktywności nuklearnej Teheranu oraz ponowne nałożenie sankcji przez instytucje takie jak ONZ.
Dla młodych Iranek, takich jak Elnaaz i Bita, codzienność upływa pod znakiem „niewyobrażalnej” zmienności cen, które potrafią drastycznie wzrosnąć w ciągu jednej doby. Po czerwcowych starciach nastąpił gwałtowny skok kosztów życia, a rynek pracy uległ zauważalnemu skurczeniu w wyniku ponownych restrykcji gospodarczych i ogólnej niepewności.
Obecnie irańskie rodziny są zmuszone do rygorystycznego racjonowania podstawowych produktów spożywczych, takich jak mięso, ryby i ryż, aby przetrwać do kolejnej wypłaty. Presja finansowa stała się tak przytłaczająca, że niektórzy obywatele muszą podejmować bolesne decyzje o oddaniu zwierząt domowych, nie będąc w stanie pokryć kosztów ich utrzymania.
Dane statystyczne rzucają światło na skalę tej powszechnej niepewności. Choć oficjalna stopa bezrobocia w irańskim roku kalendarzowym 1403 (rozpoczętym 20 marca 2024 r.) wynosiła 7,6%, to sytuacja młodzieży jest znacznie trudniejsza – niemal co piąta osoba w wieku 15-24 lata pozostaje bez pracy, co przełożyło się na wskaźnik 20,1%.
Sytuacja materialna społeczeństwa ulega systematycznej degradacji od lat. Podczas gdy pierwotne szacunki sugerowały, że nawet 80% gospodarstw domowych żyje poniżej globalnej granicy ubóstwa, inne dane z 2024 roku wskazują na około 40% populacji żyjącej w nędzy, co stanowi wyraźny wzrost od szoku wywołanego sankcjami w 2018 roku.
Od 2020 roku średnia inflacja według szacunków MFW utrzymuje się na poziomie powyżej 42%, a narodowa waluta, rial, straciła ponad 90% swojej wartości od czasu ponownego nałożenia sankcji przez USA w 2018 roku. Elnaaz i Bita przyznają, że ich aspiracje zostały zredukowane do pragnienia stabilizacji, gdyż nawet dwa źródła dochodu z trudem pokrywają podstawowe potrzeby.
Amin, reprezentujący głos sfrustrowanej młodzieży, zauważa, że brak perspektyw rozwojowych prowadzi do skrajnego zniechęcenia i pęknięcia umowy społecznej. Sugeruje on, że niektórzy młodzi ludzie wyrażają wręcz preferencję dla otwartego konfliktu lub zakończenia życia zamiast trwania w obecnej stagnacji, co zwiastuje utratę poparcia dla reżimu.
Pogłębiająca się przepaść między walczącym o byt społeczeństwem a elitami czerpiącymi zyski z sankcji paraliżuje dążenia do zmian. Przy wzroście cen mięsa i ryżu o 51% w ciągu roku, energia klasy średniej zostaje w całości pochłonięta przez codzienną walkę o przetrwanie, co budzi obawy, że kolejna eskalacja doprowadzi Iran do całkowitego bankructwa.
