Wykopaliska w Egnie ujawniają aneks rzymskiej stacji przesiadkowej – kluczowy ośrodek metalurgiczny na szlaku imperialnym

Niedawne prace archeologiczne prowadzone w Egnie, miejscowości położonej w autonomicznej prowincji Bolzano we Włoszech, doprowadziły do odkrycia fundamentów budowli zidentyfikowanej jako aneks do rzymskiej stacji przesiadkowej, znanej jako Mansio Endidae. Wstępne badania, zrealizowane w 2025 roku pod nadzorem Prowincjonalnego Urzędu Dziedzictwa Archeologicznego, rzucają nowe światło na niezwykle istotny węzeł logistyczny, który funkcjonował wzdłuż rozległej infrastruktury Imperium Rzymskiego w pierwszych stuleciach naszej ery. To odkrycie stanowi wyjątkową okazję do ponownej oceny złożonego mechanizmu handlowego i logistycznego, który wspierał starożytne supermocarstwo, ukazując jego wewnętrzną organizację.

Od dawna przypuszczano, że ta stacja stanowiła kluczowy przystanek na szlaku Klaudiusza Augusta, łączącym terytoria północnych Włoch z centralną prowincją Recja, obszarem odpowiadającym dzisiejszemu Augsburgowi w Niemczech. Szczegółowe wykopaliska, przeprowadzone przez wyspecjalizowaną firmę SRA, pozwoliły na precyzyjne określenie obrysu budynku. Konstrukcja mierzyła 11 metrów długości i 8 metrów szerokości, a jej wnętrze było podzielone na dwie odrębne komory, zbudowane z użyciem gruzu kamiennego, typowego dla epoki cesarstwa rzymskiego. Najważniejsze ustalenia dotyczą jednak funkcji jednego z tych pomieszczeń. Odnalezione dowody, w tym duże pokłady węgla drzewnego, mocno przypalona ziemia, żużel powstały przy wytopie metali oraz liczne drobne narzędzia metalowe, takie jak wielozębne gwoździe, zdecydowanie sugerują, że obszar ten pełnił rolę warsztatu metalurgicznego.

To nagromadzenie pozostałości przemysłowych, zlokalizowane w stabilnej geotermicznie i doskonale zachowanej warstwie archeologicznej, jednoznacznie potwierdza, że stanowisko to było regionalnym centrum produkcji metalu. Dalszą dokumentację złożoności łańcucha dostaw uzyskano dzięki odkryciu kilku dachówek z wytłoczonym znakiem producenta AURESIS. Ten namacalny dowód dostarcza danych na temat zaopatrzenia w niezbędne materiały budowlane używane lokalnie. Strategiczne położenie tego miejsca ma fundamentalne znaczenie. Nowo odsłonięta struktura leży na obrzeżach Egny, dokładnie naprzeciwko wcześniejszych wykopalisk Mansio Endidae, co wskazuje na wewnętrzny, organizacyjny związek pomiędzy główną stacją a tym przemysłowym aneksem. Lokalizacja ta sugeruje, że warsztat był integralną częścią większego kompleksu logistycznego.

Badacze obecnie wysuwają hipotezę, że zakład metalurgiczny funkcjonował jako niezbędna jednostka wsparcia, której głównym zadaniem było wytwarzanie i naprawa komponentów metalowych kluczowych dla utrzymania głównej rzymskiej arterii drogowej. Odkrycie to podnosi historyczną percepcję Egny z zaledwie punktu przelotowego do dynamicznego centrum społeczno-gospodarczego. Integracja tego warsztatu w ramy znanej sieci drogowej świadczy o zdolności osady do samowystarczalności i efektywnego zarządzania zasobami. Odkrycie to podkreśla systemowe podejście Imperium do odporności logistycznej, potwierdzając strategiczne i ekonomiczne znaczenie starożytnej Endidae w obrębie obszaru alpejskiego, poprzez ujawnienie zlokalizowanych zdolności wsparcia i napraw, które stanowiły podstawę ekspansywnego zasięgu Imperium i jego długowieczności.