Sześć kluczowych świątyń Starego Miasta w Saragossie i ich dziedzictwo architektoniczne

Historyczne centrum Saragossy, rozciągające się między dzielnicami El Gancho a La Magdalena, stanowi drugie co do wielkości centrum w Hiszpanii, charakteryzujące się życiem społecznym i bogactwem architektonicznym, szczególnie w zakresie dziedzictwa religijnego. W obrębie Casco Antiguo (Starego Miasta) zlokalizowano sześć kluczowych świątyń, które obok dwóch głównych ośrodków kultu – Katedry La Seo i Bazyliki El Pilar – świadczą o wielowiekowym potencjale artystycznym miasta. Budowle te, często wywodzące się z pustelni powstałych po rekonkwiście w 1118 roku, odzwierciedlają ewolucję stylów od romańskiego po mudejarski i barokowy, a ich historia jest powiązana z kluczowymi momentami Półwyspu Iberyjskiego, takimi jak Reconquista trwająca od 722 do 1492 roku.

Szczególną uwagę przyciąga Kościół San Pablo, którego wieża i kościół parafialny zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 1986 roku jako część Architektury Mudejar Aragonii, z rozszerzeniem wpisu w 2001 roku. Świątynia ta została uznana za Pomnik Narodowy już w 1931 roku. W kontekście artystycznym, wewnątrz San Pablo znajduje się Ołtarz Główny wykonany przez renesansowego rzeźbiarza Damiána Formenta w 1515 roku. Lokalnie kościół ten zyskał miano „trzeciej katedry Saragossy”, co podkreśla jego historyczne znaczenie.

Kościół Santa María Magdalena, którego obecna struktura pochodzi z pierwszej połowy XIV wieku, prezentuje imponującą wieżę mudejarską, wzorowaną na minaretach Almohadów. Świątynia, pierwotnie romańska i wspomniana w 1126 roku, przeszła barokową reformę w XVIII wieku, która zmieniła jej orientację, a jej wnętrze zdobią rzeźby autorstwa José Ramíreza de Arellano. Po siedemnastu latach zamknięcia z powodu renowacji, kościół ten ponownie otworzył swoje drzwi 17 lutego 2019 roku, a jego wieża została wzmocniona po pracach w latach 2007–2009.

Na Plaza de San Miguel usytuowany jest Kościół San Miguel de los Navarros, którego pierwotna pustelnia powstała po rekonkwiście w 1118 roku z inicjatywy królowej Doni Sanchy. Świątynia ta, z zewnętrzną dekoracją mudejarską na poligonalnym apsydzie i wieży, posiada retabulum główne autorstwa Damiána Formenta, a jej wieża zwieńczona jest hełmem z XVIII wieku. Tradycja nakazuje, by dzwon „Campana de los Perdidos” bił 33 razy o godzinie 22:05, co ma symbolizować pomoc rolnikom wracającym z pól otaczających rzekę Huerva.

Kościół San Felipe y Santiago el Menor, którego budowa rozpoczęła się w 1686 roku, jest przykładem baroku, częściowo ukończonym w 1691 roku, a następnie zmodyfikowanym w stylu klasycystycznym przez Venturę Rodrígueza w latach 1750–1752. Rodzina Markizów de Villaverde odegrała kluczową rolę w jego powstaniu. Wewnątrz wyróżnia się baldachim nad ołtarzem głównym, wzorowany na tym z Bazyliki św. Piotra w Watykanie, a rzeźby dziewięciu apostołów są dziełem José Ramíreza de Arellano.

Kościół San Gil Abad, również założony po rekonkwiście w 1118 roku, został przebudowany w stylu mudejarskim w połowie XIV wieku na ruinach romańskiej budowli, a w XVIII wieku przeszedł reformę barokową. Jego wieża, udokumentowana już w 1356 roku, jest uznawana za jedną z najlepszych w stylu mudejarskim w Saragossie i została wpisana na listę hiszpańskich dóbr kultury (BIC) w 1967 roku. W zakrystii, zbudowanej między 1776 a 1779 rokiem, można podziwiać fresk Ramóna Bayeu oraz obrazy Fray Manuela Bayeu. Kwestie operacyjne, takie jak brak stałego harmonogramu otwarcia dla kościoła San Cayetano, sugerują, że informacje te mają charakter katalogowy, wymagający bieżącej weryfikacji dla turystów.