Buenache de Alarcón: Geschiedenis, Architectuur en Cultureel Erfgoed van La Mancha

Buenache de Alarcón, een gemeente in de provincie Cuenca, is ingebed in de uitgestrekte vlaktes van La Mancha. De nederzetting, die deel uitmaakt van de comarca La Manchuela, ligt op een hoogte van circa 817 meter boven zeeniveau. Volgens de meest recente gegevens van het INE uit 2024 telt de gemeente 440 inwoners. Het politieke bestuur berust bij burgemeester Raquel Hortelano Ojeda, die deze ambtstermijn bekleedt van 2023 tot 2027.

De historische wortels van de plaats reiken terug tot de Middeleeuwen, nauw verbonden met de invloedrijke familie Alarcón. In 1466 stichtte Pedro de Alarcón een majorazgo, een erfelijk landgoed, wat de juridische en territoriale basis legde voor de latere ontwikkeling van de gemeenschap. Het centrum van het burgerlijke leven wordt gevormd door het Plaza Mayor, waar het stadhuis staat, een architectonisch element uit de 18e eeuw met het jaartal 1802 prominent op de gevel. De geografische ligging wordt verder gekenmerkt door de Calle de San Sebastián, die de loop van de tegenwoordig gekanaliseerde Arroyo de la Vega doorkruist.

De regio La Mancha, waarin Buenache de Alarcón is gelegen, was historisch een strijdtoneel tussen de Christelijke Reconquista en de islamitische Taifa's tussen de 10e en 13e eeuw, een erfenis die nog steeds zichtbaar is in het culturele erfgoed van Castilië-La Mancha.

Het voornaamste religieuze bouwwerk is de Kerk van San Pedro Apóstol, die in 2011 door de regionale overheid van Castilla-La Mancha werd erkend als een Site van Cultureel Belang in de categorie Monument. De kerk stamt oorspronkelijk uit de 16e eeuw, maar vertoont kenmerken van de late Romaanse stijl, waaronder een halfronde apsis met een middeleeuwse schietgatopening. Door de eeuwen heen zijn er zijbeuken, kapellen en sacristieën toegevoegd aan de oorspronkelijke eenbeukige plattegrond. De centrale, verhoogde beuk wordt gescheiden van de zijbeuken door bogen van ongelijke afmetingen, wat resulteert in een dynamische interne ruimte.

Het interieur wordt gekenmerkt door een gepolychromeerd Mudéjar cassetteplafond dat de drie beuken overspant, een techniek die de Arabische invloed op de Spaanse bouwkunst illustreert. Het hoofdaltaarstuk, een voorbeeld van Barokke kunst, is voorzien van Solomonicolommen die de ronding van de apsis gedeeltelijk verbergen. De centrale beuk wordt bekroond door een halfronde koepel, terwijl de zijbeuken worden afgedekt door kruisribgewelven in het noorden en tierceron-gewelven in het zuiden. In de noordelijke zijbeuk is een raam met een gotische bifoor, afgesloten met trilobuli en een rozet, wat wijst op latere gotische aanpassingen.

De lokale devotie wordt weerspiegeld in de aanwezigheid van diverse hermitage-structuren in de omgeving. Nabij de Calle de San Sebastián bevindt zich de kleine hermitage van San Isidro, die in 1987 werd hernoemd ter ere van de patroonheilige van de boeren. Twee andere kapellen moesten na de onderdompeling van het landschap door het Alarcón-stuwmeer opnieuw worden opgebouwd. De Hermitage van San Antón werd in 1948 herbouwd met compensatiegelden na de onderdompeling van de oorspronkelijke structuur. Evenzo werd de hermitage van de patroonheilige, de Virgen de la Estrella, hersteld na de wateroverlast; de festiviteiten ter ere van haar vinden jaarlijks in september plaats. Deze heropbouwprojecten illustreren de veerkracht van de gemeenschap bij het behoud van hun religieuze tradities ondanks de impact van waterbeheerprojecten in de regio.