ASDAS-Index Biedt Nieuwe Standaard voor Ziekteactiviteit bij Axiale Spondyloartritis

De Ankylosing Spondylitis Disease Activity Score (ASDAS) is ontwikkeld als een cruciaal instrument binnen de reumatologie om de ziekteactiviteit bij axiale spondyloartritis (AS) nauwkeuriger te meten dan voorheen mogelijk was. De Assessment of SpondyloArthritis international Society (ASAS) heeft deze index onderschreven vanwege de superieure validiteit, het onderscheidend vermogen en de gevoeligheid voor klinische veranderingen bij patiënten. De ontwikkeling van de score omvatte de analyse van gegevens uit diverse patiëntcohorten, waaronder de NOR-DMARD-registratie en de OASIS-studie, om de meest betrouwbare meetcomponenten te identificeren.

De geprefereerde formule van de ASDAS integreert vijf variabelen die zowel door de patiënt als de arts worden beoordeeld, waarbij de C-reactieve proteïne (CRP) als ontstekingsmarker wordt gebruikt. Deze variabelen omvatten de rugpijnscore (gebaseerd op BASDAI vraag 2), de duur van de ochtendstijfheid (BASDAI vraag 6), de algemene beoordeling door de patiënt, de aanwezigheid van pijn of zwelling in perifere gewrichten, en de CRP-waarde. Hoewel een alternatieve formule de bezinkingssnelheid van erytrocyten (ESR) in plaats van CRP toelaat, geniet de CRP-gebaseerde versie de voorkeur. De combinatie van deze elementen vindt plaats via een specifieke regressieanalyse, waarbij de CRP-waarde een aanzienlijke invloed uitoefent met een coëfficiënt van 0,58 in de meest gebruikte versie.

Om de klinische relevantie van de score te operationaliseren, heeft de ASAS consensus bereikt over duidelijke drempelwaarden voor de ziekteactiviteitsstatus en de respons op behandeling. Er zijn vier statussen vastgesteld: inactieve ziekte, matige ziekteactiviteit, hoge ziekteactiviteit en zeer hoge ziekteactiviteit. De kritieke scheidingspunten op de ASDAS-schaal zijn respectievelijk vastgesteld op 1,3, 2,1 en 3,5 eenheden. Daarnaast zijn criteria voor verbetering gedefinieerd: een daling van ten minste 1,1 eenheden wordt beschouwd als een klinisch belangrijke verbetering, terwijl een daling van 2,0 eenheden wijst op een majeure verbetering. Deze objectieve criteria zijn essentieel voor het stroomlijnen van de communicatie over de effectiviteit van therapieën, zoals TNF-blokkers, tussen clinici en onderzoekers.

De superieure prestaties van de ASDAS ten opzichte van de oudere Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index (BASDAI) en diens afzonderlijke componenten zijn in diverse onderzoeken aangetoond. De ASDAS-scores vertoonden een hogere discriminerende kracht, onafhankelijk van de CRP-niveaus of de aanwezigheid van perifere artritis. De ontwikkeling van deze index, die de patiëntervaring meeweegt, markeert een verschuiving naar een meer gevalideerde en holistische beoordeling binnen de behandeling van axiale spondyloartritis. De definitieve, vijfvariabele versie werd door ASAS-leden geselecteerd op basis van zowel klinische relevantie als haalbaarheid, wat een pragmatische benadering in de wetenschappelijke validatie illustreert.