2025'te Yapay Zeka Ticareti Dönüştürüyor: Uyum Çağrısı ve Yeni İş Ufukları

2025 yılı itibarıyla, yapay zeka (YZ) teknolojilerinin ticaret sahasına entegrasyonu, küresel çapta bir dönüşümün fitilini ateşlemiş durumdadır. Bu teknolojik dalga, rutin iş akışlarını otomatikleştirerek sektörün verimlilik potansiyelini artırırken, aynı zamanda insan emeğinin niteliğine dair derin soruları da beraberinde getirmektedir. Bu değişim, yalnızca bir teknolojik ilerleme değil, aynı zamanda kolektif bir farkındalık ve adaptasyon çağrısı olarak tezahür etmektedir.

YZ, özellikle imalat ve inşaat gibi alanlarda, kaynak kullanımından tasarım süreçlerine kadar her aşamada kendini göstermektedir. Tekrarlayan görevler YZ destekli robotlarca devralınırken, HVAC tasarımları gibi mühendislik çıktıları algoritmalarla optimize edilmektedir. Bu durum, giriş seviyesi pozisyonlarda bir görev kaymasına neden olurken, YZ sistemlerinin bakımı ve denetimi etrafında şekillenen, daha yüksek düzeyde uzmanlık gerektiren yeni rollerin doğuşunu hızlandırmaktadır. Bu dönüşümün yayılımı sektörler arasında farklılık göstermektedir; BT, finans ve sağlık hızla benimserken, inşaat ve imalat gibi alanlarda yüksek maliyetler ve eğitim eksiklikleri adaptasyonu yavaşlatmaktadır. Bu hız farkı, büyük ölçekli işletmeler ile küçük ve orta ölçekli işletmeler arasındaki rekabet dengesini potansiyel olarak bozabilecek bir ayrışma yaratma eğilimindedir.

Dünya Ticaret Örgütü'nün (DTÖ) 2025 Dünya Ticaret Raporu'na göre, yoksul ülkelerin teknolojik olarak arayı kapatması halinde, YZ'nin getirdiği verimlilik ve maliyet düşüşleri sayesinde küresel mal ve hizmet ticaretinin 2040'a kadar yüzde 37'ye kadar büyüme potansiyeli bulunmaktadır. DTÖ, dijital altyapı ve yeteneklerin birkaç yüksek gelirli ülkede yoğunlaşması nedeniyle bu fırsatların mevcut eşitsizlikleri derinleştirme riskine dikkat çekmektedir. İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç, 2025 yılını YZ'de "yardımcı pilotlardan bağımsız kararlar alabilen otonom aracılara geçiş yılı" olarak tanımlayarak üretken YZ'nin iş dünyasına etkilerini vurgulamıştır. Bu durum, teknolojinin artık sadece destekleyici değil, karar alıcı bir seviyeye evrildiğini göstermektedir.

Bu yeni ortamda ayakta kalmak, bireylerin yetkinlik setlerini yeniden yapılandırmalarını zorunlu kılmaktadır. Yalnızca YZ, büyük veri ve siber güvenlik gibi teknik alanlardaki bilgi birikimi değil; yaratıcılık, dayanıklılık ve karmaşık sorunları çözme gibi insani beceriler de kritik önem taşımaktadır. Dünya Ekonomik Forumu'nun 2025 İş Gücü Raporu, teknoloji ve yeşil dönüşümün etkisiyle 2030 yılına kadar küresel çapta 170 milyon yeni iş pozisyonunun ortaya çıkacağını öngörmektedir. Eğitim kurumları ve işverenler, bu değişime yanıt olarak özel eğitim programları geliştirmek üzere iş birlikleri kurmaktadır. Ticaret sektöründeki çalışanlar, işverenler ve eğitimciler için temel mesele, bu hızla değişen ortamda mevcut potansiyeli en iyi şekilde nasıl kullanacakları ve olası ayrışmaları nasıl birleştirici bir güce dönüştürecekleridir.