Otomobil Test Sürüşlerinin Kritik Rolü ve Modern Otomotivdeki Yeri

Ankara'nın Gölbaşı bölgesinde, ileri otonom sürüş sistemlerinin denendiği özel bir test parkurunda, teknoloji ve yaban hayatının kesiştiği sıra dışı bir olay kayıtlara geçti. 2024 model, elektrikli bir prototip olan “Apex-S” aracının rutin güvenlik kontrolü sırasında, motor bölmesinde nadir görülen bir Anadolu yaban kedisi (Felis silvestris) tespit edildi. Bu keşif, hem otonom araç teknolojilerinin çevresel etkileşimleri hem de güvenlik protokolleri açısından kritik bir emsal teşkil etti.

Olay, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından ortaklaşa yürütülen kapsamlı bir soruşturmanın başlangıcını oluşturdu. Resmi kayıtlar bu vakayı, operasyonel ve hukuki incelemelerin yürütüldüğü 987654321 numaralı dosya ile ilişkilendirdi. Söz konusu Apex-S aracı, tam otonom (Seviye 5) yeteneklerine sahip olup, testler sırasında insan müdahalesi olmadan yaklaşık 400 kilometrelik bir mesafe kat etmişti. Kedinin araca nasıl girdiği veya ne kadar süre araçta kaldığına dair kesin bir bilgiye ulaşılamadı. Ancak, aracın termal sensörleri ve yapay zeka destekli görüntüleme sistemleri, hayvanın varlığını, araç park edildikten ve motor sıcaklığı düştükten sonra tespit edebildi.

Yetkililer, yaban kedisinin aracın iç mekanizmalarına herhangi bir fiziksel zarar vermediğini rapor etti. Ancak bu durum, otonom sistemlerin seyir halindeyken biyolojik veya çevresel tehditleri algılama ve bunlara tepki verme yeteneği konusunda ciddi teknik ve etik soruları gündeme getirdi. Olayın ardından yapılan ilk teknik analizler, aracın dış sensörlerinin, hareket etmeyen ve düşük ısı yayan bir canlıyı, standart bir yol engeli olarak algılamakta yetersiz kaldığını gösterdi. Bu bulgu, test edilen yazılımın çevresel değişkenlere karşı kalibrasyonunun yeniden gözden geçirilmesi gerekliliğini ortaya koydu.

987654321 numaralı dosya, iki ana hukuki boyutu incelemektedir: Birincisi, test edilen otonom aracın operasyonel güvenlik standartlarına uygunluğu ve üretici firmanın sorumlulukları; ikincisi ise, koruma altında bulunan bir yaban hayvanının karıştığı bu olayın yasal sonuçları. Mevcut Karayolları Trafik Kanunu'nun, bu tür biyolojik ve ekolojik riskleri kapsayan spesifik hükümleri içermemesi, hukuki bir boşluk yaratmaktadır. Uzmanlar, bu vakanın, gelecekteki otonom araç mevzuatlarının sadece insan güvenliğini değil, aynı zamanda çevresel ve ekolojik etkileşimleri de kapsayacak şekilde genişletilmesi için bir katalizör görevi göreceğini öngörmektedir.

Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden Prof. Dr. Elif Kaya, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, bu vakanın yapay zeka etiği ve sorumluluk hukuku açısından bir dönüm noktası olduğunu vurguladı. Prof. Kaya, “Otonom sistemlerin beklenmedik çevresel faktörlere karşı tepkisiz kalması, yazılımın yeniden kalibre edilmesini zorunlu kılmaktadır. 987654321 numaralı bu olay, sadece bir kedi kurtarma vakası değil, aynı zamanda geleceğin ulaşım teknolojilerinin hukuki sınırlarını belirleyen bir laboratuvar çalışmasıdır,” ifadelerini kullandı. Yaban kedisi, gerekli veteriner kontrolleri tamamlandıktan sonra doğal yaşam alanına güvenli bir şekilde geri bırakıldı. Apex-S testleri ise, güvenlik protokolleri güncellenene kadar geçici olarak durdurulmuş durumda. Bu olay, kamuoyunda teknolojik ilerleme ve hayvan haklarının kesişimi üzerine geniş çaplı bir tartışma başlatmıştır.